De impact van Covid-19 op CFO's:
3 observaties

In februari en mei 2020 vroegen wij 847 senior financiële besluitvormers in heel West-Europa naar hun mening over de zakenwereld van het moment en hun visie voor de toekomst. De resultaten van dit onderzoek lees je in dit artikel of uitgebreid in ons gratis te downloaden rapport.

Download rapport

Onderzoek: Finance leaders of tomorrow

Het zijn woorden die we sinds maart 2020 heel vaak in het nieuws hebben gehoord, maar we leven inderdaad in 'ongekende tijden'. Te midden van de wereldwijde Covid-19-pandemie hebben bedrijven en personen zich moeten aanpassen aan een nieuwe manier van werken in een wereld van door de overheid ingestelde lockdowns en maatregelen voor afstand houden.

Bedrijfsleiders moesten hun bedrijf elke dag door de crisis loodsen en daarnaast de toekomst voor hun organisatie heroverwegen. CFO's en de financiële afdeling zullen hierbij een cruciale rol spelen.

In februari 2020 hebben we 847 senior financiële besluitvormers bij organisaties in heel West-Europa gevraagd naar hun mening over de zakenwereld van het moment en hun visie voor de toekomst. We hadden toen nog geen idee hoe Covid-19 onze levens en werkwijzen in extreem korte tijd drastisch zou veranderen.

De uitbraak bood ons echter een onverwachte kans. In mei hebben we een tweede onderzoek gedaan, om rechtstreeks te kunnen vergelijken in hoeverre de houding van financiële leiders was veranderd in de maanden sinds het begin van de Covid-19-pandemie.

Inzichten in het vertrouwen van CFO's

Sinds de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) op 11 maart Covid-19 officieel een pandemie heeft verklaard, zijn er in de media veel berichten verschenen over de impact op het ondernemersvertrouwen. Het is uiteraard geen verrassing dat bedrijfsleiders over het algemeen minder vertrouwen hebben dan vóór de uitbraak.

De onzekerheid is duidelijk toegenomen, maar uit ons onderzoek bleek dat veel CFO's toch optimistisch blijven over hun bedrijf, hun persoonlijke rol en hun vermogen om de financiële functie aan te sturen in het nieuwe normaal.

Het is heel goed mogelijk dat CFO's in de eerste maanden na de pandemie weinig idee hadden van de toekomstige ontwikkelingen. In een rapport gepubliceerd in juni 2020 werd echter gemeld dat slechts 4% van de CFO's de impact van de crisis nog steeds moeilijk in te schatten vindt. Dat betekent dus dat ze inmiddels een duidelijker zicht hebben op de weg die voor ons ligt. Met dat in gedachten kijken we door een Covid-lens naar drie belangrijke observaties die naar voren komen uit de antwoorden van de CFO's op onze enquête.

  1. Vertouwen en optimise blijven

    Begin 2020 hadden de financiële leiders grotendeels vertrouwen in het komende jaar ondanks economische turbulenties veroorzaakt door kwesties als de Brexit. Volgens onze enquête was er duidelijk optimisme onder de financiële leiders, van wie 67% en 69% een verbetering van respectievelijk de omzet en winst verwachtte.
  2. In een later onderzoek waren de cijfers voor omzet en winst gedaald tot respectievelijk 52% en 48%. Dat lijkt een grote daling, maar gezien de enorme verstoring van de normale werkwijzen geven deze cijfers aan dat leiders nog altijd in hoge mate positief zijn.
  3. Het sterke ondernemersvertrouwen in het onderzoek van februari 2020 werd weerspiegeld in de mening die financiële leiders over zichzelf hadden. Op de vraag wat ze dachten van hun rol in het komende jaar, waren 'vol vertrouwen' (50%) en 'optimistisch' (48%) de twee meest gegeven antwoorden.
  4. In het tweede onderzoek waren deze cijfers voor vertrouwen en optimisme gedaald tot respectievelijk 36% en 42%. Daartegenover stond een begrijpelijke toename van respondenten die zich 'gestrest' of 'angstig' voelden. Het belangrijkste is echter dat vertrouwen en optimisme nog altijd hoger scoorden dan alle andere gevoelens. Dit onderstreept de veerkracht van CFO's.
  5. Op de na de uitbraak gestelde vraag waarom ze optimistisch waren, noemden financiële leiders technologische vooruitgang (zie hieronder) en nieuwe kansen als belangrijkste redenen. Maar er was vooral ook een gevoel dat de zaken snel weer zouden terugkeren naar normaal.
  6. Met de onmiddellijke crisis onder controle en meer inzicht in de gevolgen van Covid-19 waren veel CFO's ervan overtuigd dat de redenen voor optimisme die ze vóór de crisis hadden, nog steeds bestonden.

  7. Technologie is een belangrijke drijfveer voor optimisme

    Nieuwe technologieën behoorden tot de belangrijkste factoren voor het optimisme van financiële leiders voorafgaand aan Covid-19. Op de vraag in februari naar de impact van verschillende trends op hun bedrijven, zoals toegang tot financiering, economische groei en wereldhandel, was het vaakst genoemde antwoord van financiële leiders (78%) dat nieuwe technologieën het afgelopen jaar een positieve impact hadden op hun bedrijf.
  8. Tegelijkertijd zei 73% enthousiast te zijn over de mogelijke impact van nieuwe technologieën in de toekomst. Dit cijfer was in de volgende enquête in mei opgelopen tot 75%.
  9. De rol van technologie tijdens de pandemie is cruciaal geweest, vooral door de transitie naar werken op afstand. De financiële afdelingen die in technologie hadden geïnvesteerd om hun activiteiten te vergemakkelijken, onder meer door procesautomatisering, hebben de lockdowns waarschijnlijk beter doorstaan.
  10. Dit enthousiasme voor nieuwe technologie komt tot uiting in voortdurende toezeggingen voor investeringen. Op de vraag, gesteld vóór de uitbraak van Covid-19, voor welke bedrijfsinvesteringen ze bereid waren (meer) schulden aan te gaan, kwam digitale technologie als de hoogste prioriteit naar voren (genoemd door 22% van de financiële leiders).
  11. Zelfs na de uitbraak van de pandemie vond 21% nog steeds dat investeringen in digitale technologie de hoogste prioriteit waren. Alleen werkkapitaal werd vaker genoemd als topprioriteit voor investeringen in het komende jaar (30%). Dit is begrijpelijk gezien de noodzaak om te overleven in de huidige situatie.
  12. Nu is gebleken dat het cijfer voor technologie-investeringen constant is gebleven, is het waarschijnlijk dat deze investeringen op de middellange tot lange termijn weer de hoogste prioriteit van bedrijven zullen worden, vooral wanneer ze hun activiteiten na Covid-19 gaan heroverwegen.

  13. Meer dan ooit moeten CFO's beschikken over flexibiliteit en aanpassingsvermogen

    Voorafgaand aan de pandemie was de traditionele rol van de CFO al aan het veranderen, waarbij puur technische vaardigheden in evenwicht werden gebracht met strategie en innovatie. Naarmate CFO's het nieuwe normaal ingaan, zullen die vaardigheden zich verder ontwikkelen in hun streven om leiding te geven met vertrouwen.
  14. Toen we financiële leiders in februari vroegen naar de soft skills die ze nodig hadden om successen te behalen, scoorden 'flexibel' en 'aanpasbaar' het hoogst (meer dan traditionele gebieden zoals 'oog voor detail' en 'academisch').
  15. Deze eigenschappen zijn tijdens de pandemie zelfs nog belangrijker geworden voor de financiële functie. Bij de eigenschappen waarvan het belang nu hoger wordt ingeschat in vergelijking met de situatie voorafgaand aan Covid-19, worden flexibiliteit en aanpassingsvermogen inderdaad het vaakst genoemd.

De weg die voor ons ligt

De pandemie veroorzaakt begrijpelijkerwijs veel onzekerheid, maar het is belangrijk om te bedenken dat er een tijd vóór Covid-19 was en dat er ook een tijd na Covid-19 zal zijn.

Veel bedrijven zullen moeilijke tijden doormaken, maar over het algemeen is de verwachting dat de onderliggende factoren voor het vertrouwen en optimisme bij de financiële leiders weer naar voren zullen komen na de crisis.

Louise Jordan, CFAO van Euler Hermes in Noord-Amerika, concludeert: "CFO's moeten optimistisch zijn over de veerkracht en creativiteit die uit de crisis voortkomen. In de komende maanden zal de economie weer op gang komen en zullen we nieuwe producten en diensten zien die er niet waren vóór de crisis. Tegelijkertijd vinden medewerkers slimme, nieuwe manieren van werken. Deze combinatie zal zorgen voor een sterker en efficiënter bedrijfsmodel dan voor de crisis."